صفحه اصلی دعا ـ بنیاد بین المللی دعاشرایط دعا دعا ـ بنیاد بین المللی دعا چه وقت و چگونه دعا کنیم
Loading

چه وقت و چگونه دعا کنیم


چه وقت و چگونه دعا کنیم
آدمي وقتي خداوندش را شناخت و به او ايمان قلبي پيدا كرد و به عنوان مقدس ترين چيزها او را پذيرفت، در نهانخانه قلبش نوري از عظمت وجود خداوند تابيده مي شود و همين امر موجب مي شود كه چه در مقام عبادات و مناجات و چه غير آن نسبت به خدايش حالت احترام و ادب خاصي پيدا كند و مي كوشد كه در مقام بندگي عباداتش را خالصانه تر انجام بدهد، زيرا خداوند به ميزان صدق افراد و نيز كيفيت عمل آنها خيلي توجه دارد.

بر وجه تمثيل چنين بايد گفت كه لزوم رعايت ادب دعا و عبادات مثل اين است كه فردي كه از كسي چيزي را مي خواهد هر چند هم كه آن چيز كوچك بوده باشد، باز او در ابتدا سلام و احوال پرسي مي كند و با رفتاري مؤدبانه در برابر آن فرد قرار مي گيرد و آنگاه خواهش خود را بيان مي كند.
اما حالات خداوند متعالي كه بالاترين و مهمترين مقامات را دارد، البته رعايت ادب در محضر او لازم تر و واقعي تر از هر كس ديگري بايد باشد. البته اين حقيقت را نيز بايد در نظر داشت كه خداوند متعال از بندگانش نه فقط ادب ظاهري، بلكه ادب باطني افراد را نيز مي خواهد. مثلاً علاوه بر اين كه بايد در ظاهر در برابر محضر خداوند با ادب باشيم، در باطن خود نيز مراقبتهايي انجام مي دهيم. مي كوشيم تا سخني غيرحق و غيرذكر نگوييم و انگيزه هاي گناه آلود و شيطاني را به دل خود راه ندهيم.
دعاي حقيقي تنها خدا را ياد كردن و اظهارنيازها به درگاه او نيست، بلكه همراه با آن دعا كننده مي بايد بكوشد ادب حضور در پيشگاه خداوند را نيز به جاي آورد و اين جز با وفاداري به شريعت او و عمل به خواسته هاي الهي به دست نمي آيد.
بايد توجه داشت معامله با خدا هر چند پرسودترين و پرخيرترين معاملات و تجارتهاست، ولي در همان حال سخت ترين و دشوارترين معامله ها نيز هست كه دلي بسيار قوي و شجاع مي طلبد. عابدان حقيقي از سر معرفت و شوق حقيقي به خداوند است كه به او توجه مي كنند و نه از سر عادت و ظاهرسازي براي فريب و يا جلب منافع. اينها هرگز به زيادي عبادات و اطاعت شان نظر نداشته و تكيه نمي كنند، بلكه فقط به لطف حق اميد دارند و فقط طالب انس و قرب الهي هستند.
آيةا... ميرزا جواد ملكي تبريزي درباره لزوم رعايت آداب دعا چنين گفته اند: دعا كننده بايد فرمايش امام صادق(ع) در «مصباح الشريعه» را به ياد داشته باشد كه فرمودند: «ادب دعا را رعايت كرده و بنگر كه چه كسي را چگونه و براي چه مي خواني؟ عظمت و بزرگي خداوند را باور داشته باش. با ديده دل، آگاهي او از باطن و اسرار و اعتقادات خود را ببين و راه نجات و هلاك خود را درياب. مبادا چيزي از خدا بخواهي كه هلاكت تو در آن بوده، ولي گمان داري كه باعث نجات توست؛ زيرا خداوند متعال مي فرمايد «انسان با دعاي خير، شر خود را مي خواهد و انسان شتابكار است». بينديش كه چه و چه مقدار و براي چه درخواست مي كني.»
وي همچنين پيرامون اهميت رعايت آداب باطني عبادات و لزوم كسب حقيقت عبادات، چنين گفته اند: چيزي كه براي همگان قابل رؤيت مي باشد اين است كه بيشتر مردم در عبادات و كارهاي آخرت و حتي در ايمان و اخلاق خود به شكل ظاهري آن چسبيده، ولي در امور دنيايي علاوه بر انجام دادن شكل ظاهري، براي به دست آوردن حقيقت و واقعيت آن دقت زيادي به خرج مي دهند. مثلاً بيشتر مردم فقط شكل نماز را به وجود آورده و براي تكميل ظاهر آن كوشش مي كنند، ولي در پي به دست آوردن روح آن نيستند و مهمترين چيزي كه باعث از بين رفتن دين و آخرت انسان شده و او را به سوي دنيا كشيده و باعث حاكميت هواي نفس بر انسان مي شود، همين مطلب است.
وي مي گويد: شرايط باطني عبارت است از اين كه انسان ايمان داشته باشد سود بخش فقط خداست و اين كه خدا عنايت داشته و او بهتر و باقي تر است و اين كه هيچ خيري نيست مگر با ولايت خدا و نزديك شدن و ديدار با او و هدف خود را هم منحصر در همين يا در آنچه بازگشتش به آن است نمايد، تا جايي كه اين مؤمن هيچ لذتي از نعمت هاي خدا نبرد، مگر از اين جهت كه اين نعمت از جانب خداست و حتي در نعمتها چيزي نبيند جز اين كه اين نعمت ها از جانب خداوند است تا جائي كه نفس عقل و روح او از دنيا بريده و مشغول حمد و ثناي او شوند. ادامه اين حال بسيار گرانبهاست كه به جز عده معدودي از اهل معرفت قادر نيستند اين حال را حفظ كنند.» (17)
آيةا... ميرزا جواد ملكي تبريزي شرايط دعا را اين گونه بيان كرده اند:
1- حضور قلب: با توجه به اين كه دعا عبارت است از خواستن و خواستن امري باطني است، نتيجه مي گيريم كه دعاي بدون حضور قلب دعا نيست.
2- خضوع و فروتني
3- اميدواري: چون خواستن بدون اميدواري تحقق نمي يابد، اميدواري نيز از شرايط دعاست.
4- شناخت خدا و اعتقاد به قدرت او و علم او به نياز، زيرا اميدواري كه يكي از شرايط دعاست در صورتي تحقق مي يابد كه دعاكننده، خداوند را شناخته و علم و قدرت او را نسبت به برآوردن خواسته خود باور داشته باشد.
5- اميدواري به خدا و قطع اميد از ديگران
6- پرهيز از گناه بويژه ستم مالي و هتك حيثيت مردم: در حديث قدسي آمده است؛ «دعا از تو، اجابت از من؛ زيرا دعايي از من پوشيده نمي ماند، مگر دعوت حرام لقمه».
7- گريستن: روايت شده است بين بهشت و جهنم گردنه اي است كه كسي از آن عبور نمي كند مگر كساني كه از ترس خدا خيلي گريه كرده باشند.
8- سپاس و ستايش خداوند
9- ذكر نامهاي خدا كه مناسب دعايش مي باشد و نيز گفتن نعمتهاي خداوند و شكر آن، بيان گناهان و آمرزش خواستن براي آنها.
10- درنگ و عجله نكردن و اصرار و پافشاري در دعا، زيرا خداوند درخواست كننده لجوج را دوست دارد و حداقل پافشاري اين است كه دعاي خود را 3 بار تكرار كرده و خواسته خود را 3 بار بگويد.
11- پنهان كردن دعا؛ زيرا خداوند كسي را كه پنهاني دعا مي كند، اجابت كرده و هم دعا كننده از آفت ريا دور مي ماند و روايت شده دعاي پنهاني برابر با 70 دعاي آشكار است.
12- با ديگران دعا كردن: دعا در جمع نيز باعث اجابت است.
13- تضرع در دعا به همراه قلب خاضع و بدن متواضع و بدون چاپلوسي.
14- صلوات فرستادن بر محمد(ص) و خاندان پاكش نيز در اول و آخر دعا باعث اجابت دعاست.
15- پاك دلي و روي آوردن با تمام وجود به خداوند. امر ديگري كه باعث اجابت است توجه كردن بنده به مولاي بخشنده، مهربان و رحيم با قلب باطن و روح خود مي باشد. انسان بايد دل خود را از غير خدا بخصوص افكار پستي كه باعث نجاست دل و كثيف شدن روح مي باشد مانند افكار حرام، غم و غصه دنيا و ترس از ناگواري ها و بدگماني به خداوند متعال و بي اعتقادي به وعده هاي او پاك كند.
16- دعا قبل از بلا: چنين دعايي خيلي مؤثرتر از دعايي است كه پس از رسيدن بلا و سختي صورت مي گيرد.
18- شريك نمودن ديگران در دعا قبل از خود و براي آنان دعا كردن: بهتر است انسان قبل از خود براي ديگران دعا كند.
19- بلند كردن كف دستها هنگام دعا.
20- صدقه دادن.
22- دعا كردن در اوقات خاص از قبيل شب و روز جمعه، وقت نماز عشاء، آخر شب تا طلوع فجر بعد از نمازهاي واجب، شب قدر در ماه رمضان، هنگام باريدن باران و...
23- دعا كردن در مكانهاي خاص بخصوص انتخاب مكانهاي شريف و مقدس
24- حالات عالي مانند رقت قلب.
25- داشتن طهارت، نماز و روزه. (18)
علاوه بر آنچه گفته شد، تفكر در معاني دعاها و همچنين به دست آوردن فلسفه عبادات و فهم اسرار آن نيز لازم است، زيرا هر نوع عبادت و پرستشي و بلكه هر نوع عمل نيكي مي بايد با جرياني از معرفت و حكمت همراه شود، و گرنه ارزش آن همچون يك عمل جبري و يا عملي كه فقط از روي عادت انجام مي شود، پايين خواهد آمد.
براي استجابت دعا نيز علاوه بر رعايت آداب دعا، مي بايد همواره به دو نكته نيز توجه فراوان داشت؛ اول اين كه صاحب حقي بوده باشيم مثل مظلومان و نه مثل ظالمان و ديگر اين كه بكوشيم همواره با كسب آبرو و عزت به محضر عبادت خداوند برويم. همچنين از شكر خالصانه خداوند براي نعمتهاي عظيم مادي و معنوي اش و اظهار توبه و تصحيح اعمال نبايد غافل شد، زيرا اينها نيز عوامل مؤثري در استجابت دعا هستند. خداوند آن قدر مهربان و با محبت است كه هرچه را با ادب و سلوك الهي از او بخواهيم (البته اگر از روي حكمت و خير بوده باشد) به ما خواهد داد.

پي نوشت

17- المراقبات، ميرزا جواد ملكي تبريزي
18- همان


Codded & Powered by:سیستم مدیریت محتوای کنز ـ دهکده وب ver 0.2